Kan SSRI-remmer helpen bij Long Covid klachten en ernstige klachten na sepsis? Interview met Carla Rus, oud-neuropsychiater

Carla Rus houdt een pleidooi voor medicatie die bij Long Covid-klachten effect kan hebben
Carla Rus is arts-psychotherapeut en oud-neuropsychiater en heeft in haar werkzame leven veel patiënten behandeld die kampten met het Chronisch Vermoeidheidssyndroom. Op de site van ‘Meerovermedisch.nl‘ beschrijft zij hoe zij deze patiënten vanaf de 80-er jaren ging behandelen met een bepaald type medicatie: een SSRI remmer (selectieve serotonine heropname remmer – een derde generatie antidepressivum) waar een derde tot de helft van deze patiënten baat bij had.

 

Bekijk het gehele interview

 

Grote overeenkomsten met klachten bij Long Covid en de chronische klachten na sepsis
Wat opvalt is dat de klachten van het Chronisch Vermoeidheidssyndroom (ook wel ME genoemd) in grote mate overeenkomen met die bij Long Covid. Ook sepsis-patiënten herkennen dezelfde chronische klachten als o.a.: vermoeidheid, spierpijn, vergeetachtigheid en hoofdpijn. Rus behandelde de laatste tijd ook een aantal patiënten met Long Covid met dezelfde medicatie. Ze hadden er allen (veel) baat bij.

 

De verstoringen van meerdere systemen in het lichaam
Carla Rus geeft in onderstaand interview, in aansluiting op het bovengenoemde artikel, zeer verhelderende inzichten. Zo geeft zij uitleg over de mechanismen in het lichaam die bij CVS, Long Covid, en dus mogelijk ook na sepsis verstoord kunnen zijn.

 

Oproep tot verder onderzoek
De genoemde medicatie kan, op grond van de beschreven mechanismen, dus uitkomst bieden. Natuurlijk werd deze medicatie oorspronkelijk niet ontwikkeld voor de behandeling van Long Covid-klachten, maar ‘off-label’ gebruik, als blijkt dat medicatie ook bij andere klachten werkzaam is, komt vaker voor. Bovendien lopen veel patiënten met Long Covid ook echt tegen mentale klachten aan, waaronder neerslachtige gevoelens. In die zin voldoen zij dus voor een deel aan de indicatie. Rus pleit wél voor het opzetten van een (Randomized Controlled Trial, double blind) onderzoek waarmee de werkzaamheid van SSRI-remmers bij Long Covid verder onderbouwd kan worden. Daarnaast geeft zij echter aan dat patiënten, gezien de boven beschreven werkzaamheid, niet hoeven te aarzelen hun huisarts of behandelend specialist te benaderen voor deze behandeling. De behandeling dient door een arts zorgvuldig op- en afgebouwd te worden. 

 

Wetenschappelijke publicaties, artikelen en richtlijnen

Voor een eerder onderzoek naar de werking van Fluvoxamine bij vroege behandeling van COVID-19, zie hier. Voor een mooi overzichtsartikel m.b.t. de biologische factoren die mogelijk bijdragen aan de rest-klachten na COVID-19, zie het artikel: “Long COVID or Post-acute Sequelae of COVID-19 (PASC): An Overview of Biological Factors That May Contribute to Persistent Symptoms” van Proal and VanElzakker, gepubliceerd in juni 2021. In januari 2022 verscheen een artikel in The Philadelphia Inquirer: “Another old drug is being tried vs. COVID-19, and might actually help“. Verder heeft The Johns Hopkins Hospital COVID-19 Treatment Guidance Working Group Fluvoxamine al vermeld in haar behandel-richtlijn, zie: “JHMI Clinical Recommendations for Pharmacologic Treatmentof COVID-19” (updated 16 November 2021).

 

Info over medicatie

Voor een document met nadere informatie over de medicatie (om bijvoorbeeld mee te nemen naar uw huisarts of specialist): zie hier.

 

Direct naar de video
Voor de link naar de video, klik op https://youtu.be/4OBAUi0fS1I

 

Contact
Voor eventueel contact met Carla Rus over aanvullende informatie voor de huisarts of specialist kan contact opgenomen worden via Sepsis en daarna.

 

Wilt u meedoen aan een onderzoek naar Fluvoxamine?

Eddie de Jong (arts in Leeuwarden) en Paula van t Spijker, fysiotherapeut en bewegings-wetenschapper in Zoetermeer zoeken voor een verkennende studie zo’n 40 á 60 deelnemers.

Lees hier wat dit inhoudt en hoe u zich kunt aanmelden.

 

Veel gestelde vragen

Is het gebruik van een SSRI-remmer bij Long Covid-klachten blijvend, of tijdelijk?

Antwoord: het is nadrukkelijk bedoeld als tijdelijk; het gaat erom het brein als het ware ‘te trainen’ om o.a. weer zelf de balans te brengen in ‘de hormonale as’. Het brein moet het daarna weer zelf leren doen.

 

Is Fluvoxamine verslavend?

Antwoord: Fluvoxamine is niet echt verslavend, maar moet wel super rustig worden afgebouwd. Want de hersenen moeten er weer aan wennen om alles zelf te doen.

 

Hoe lang moet je Fluvoxamine gebruiken?

Antwoord: Omdat het gaat om klachten die al langere tijd bestaan is het belangrijk Fluvoxamine in ieder geval 1 jaar lang te gebruiken. Bij zeer lang bestaande klachten kan 2 jaar aangehouden worden.

 

Zou Fluvoxamine schadelijk kunnen zijn bij een eventuele zwangerschap?

Antwoord: Een lichte kans op bepaalde hartproblemen is niet uitgesloten. Het is altijd afwegen….Het veiligst is te wachten met de zwangerschap tot de Fluvoxamine weer is afgebouwd.

 

Wat als het middel niet werkt?

Antwoord: Soms werkt een ander SSRI-medicijn wel, het kan dus even ‘zoeken’ zijn. Het is wél belangrijk altijd rustig op- en af te bouwen, ook als op een ander SSRI-medicijn wordt overgeschakeld, zie de schema’s in het document op deze pagina. Het kan ook zijn dat het, bij ernstige of al lang bestaande klachten (bijv. 1,5 jaar of meer) meer dan 4 weken (bijv. 6 tot 8) kan duren voor er echt een verschil merkbaar wordt.

 

Als je al een SSRI-remmer gebruikte, heeft ophoging dan zin om weer teruggekomen klachten en/of nieuwe Long Covid-klachten van vermoeidheid, ‘brain fog’ en spierpijn aan te pakken?
Antwoord: Het kan zijn dat je lijf door de Long Covid verder ontregeld is en dat die ontregeling er inderdaad voor heeft gezorgd dat de medicatie nu niet meer toereikend is.
Als je door Long Covid vermoeidheid en ‘brain fog’ ervaart of eerdere angst/depressieve klachten weer voelt terugkomen, is dat een goede reden om opnieuw naar de dosering van je medicatie te kijken en in overleg met je behandelend (huis)arts voorzichtig, nog verder op te bouwen (zie het schema op deze pagina).

 

Kunnen je klachten ook verergeren door het gebruik van een SSRI-remmer?
Antwoord: Het is mogelijk dat er bijwerkingen optreden, en die kunnen klachten geven. Carla Rus heeft, bij zorgvuldige op- en afbouw, geen verergering bij patiënten gezien.

Echter, het volgende is van belang om te weten:

  • heel rustig opbouwen is belangrijk, in overleg met je behandelend arts (zie schema in het document op deze pagina)
  • geduld hebben ook (het medicijn gaat in de regel pas na 2 – 4 weken werken, soms duurt het langer)
  • een SSRI-remmer moet je bij Long Covid klachten minstens 1 jaar blijven gebruiken en bij heel lang bestaande klachten liefst 2 jaar
  • stem af met je behandelend arts, uiteraard bij eventuele ernstige bijwerkingen op fysiek dan wel mentaal gebied
  • lees altijd goed de bijsluiter en wees extra alert wanneer je in het algemeen overgevoelig reageert op medicatie
  • 1e generatie anti-depressiva moeten bij voorkeur niet gecombineerd worden met 2e generatie anti-depressiva (bijv. liever geen amitriptyline, mirtazapine, etc. combineren met een SSRI)
  • de website van Lareb meldt over de bijwerkingen: “De meeste bijwerkingen zijn in de eerste week het meest uitgesproken en nemen daarna af of verdwijnen zelfs.” Als je daar gevoelig voor bent kunnen de bijwerkingen soms langer aanhouden (bijv. 6 weken)
  • als je daarna nóg last blijft houden van bijwerkingen die je hinderlijker vindt dan de klachten van Long Covid, zul je moeten afwegen wat voor jou belangrijker is
  • altijd heel rustig, op geleide van de klachten, afbouwen 
  • als er een terugval is, nog een half jaar gebruiken (eventueel met een lagere dosis). Dit kan nog een aantal keren herhaald worden. De hersenen moeten als het ware gereset worden.

 

Bijgewerkt, in overleg met Carla Rus, op 1-4-2022 en 1-7-2022

januari 29, 2022
sepsisen1
Behandeling, Gevolgen, Herstel, chronisch vermoeidheidssyndroom, chronische vermoeidheid, depressieve gevoelens, immuunsysteem, ME, onderzoek, SSRI-remmer, vermoeidheid

25 ideeën over “Kan SSRI-remmer helpen bij Long Covid klachten en ernstige klachten na sepsis? Interview met Carla Rus, oud-neuropsychiater

  1. Goedemiddag,
    Na het lezen van het artikel over Long Covid en het bekijken van het interview met Carla Rus, zou ik graag wat meer info willen hebben over welke medicatie het beste zou zijn en de hoeveelheid hiervan om mee te beginnen. Ik zal dit uiteraard eerst bespreken met mijn revalidatie arts. Alvast bedankt voor uw reactie.
    Met vriendelijke groet,
    Jacqueline Schutz-Spauwen

    1. Geachte mevr. Spauwen, alle achtergrond-informatie (opgesteld door Carla Russen zelf) vindt u op de blog-pagina: “Kan SSRI-remmer helpen bij Long Covid klachten en ernstige klachten na sepsis? Interview met Carla Rus, oud-neuropsychiater” onder het kopje “Info over medicatie”. Met dit document kunt u overleggen met uw (huis)arts/behandelend specialist of revalidatie-arts.

  2. Beste Carla

    Wanneer een SSRI wordt gebruikt in het kader van long-covid, bij personen die allerminst een depressie hebben: bestaat er een risico dat de SSRI’s je hersenen “afleren” om zelf de gelukshormonen te maken en je na de periode met medicatie dus afhankelijk blijft van die medicatie?

    1. Beste,

      De op- en afbouw van de medicatie dient juist zo rustig te gebeuren zodat de hersenen alle tijd hebben om hun taken weer zo goed als mogelijk op te pakken. Het is niet zo dat je daarna ‘afhankelijk’ blijft van deze medicatie.

  3. Beste Carla,
    Ik heb zelf 1,5 jaar long COVID en herken mijzelf erg in het klachtenpatroon wat U schetst. Wel heb ik een vraag. Mijn cortisol is in de ochtend bepaald, maar deze was echter te hoog 0,79! Kan hierbij een ssri dan wel zinvol zijn?
    Groeten Jolien

    1. Dag Jolien, dat je cortisol-level ook soms doorschiet naar ‘hoog’ is zeker niet uitgesloten bij Long Covid. Het onderzoeken van de bijnier-functie is belangrijk. Maar een hoog cortisol-gehalte kan heel goed een moment-opname zijn en hoeft op zich het gebruik van een SSRI niet uit te sluiten. Het gebruik van een SSRI bij Long Covid is er juist op gericht om de balans in de ‘hormonale as’ te helpen zoveel mogelijk te herstellen. Dit antwoord geef ik je, na overleg met Carla Rus, en ik hoop dat het ook voor anderen weer duidelijkheid schept.

  4. Beste Carla,

    Ik vroeg me af wat voor effecten ssri’s (en dan met name fluvoxamine) op de mitochondriën hebben?
    I.v.m de mitochondriële dysfunctie die je kan overhouden na Corona besmetting.

    1. Fluvoxamine lijkt op lab niveau de mitochondriën te reïntegreren. Dus mogelijk doen alle SSRI’s dat. Maar niet alle antidepressiva doen het… (zeker niet de eerste generatie antidepressivum, zoals mirtazepine).

  5. Beste Carla,
    Dank voor het delen van je expertise en mogelijke oplossingen m.b.t longcovid.
    Zou mirtazapine of buspiron ook een geschikt middel kunnen zijn voor het resetten van de HPA-as of moet het echt een SSRI zijn?

    Veel dank.

    Met vriendelijke groet,
    Mitchel

  6. Beste Carla,
    Ik gebruik nu sinds 3 weken Fluoxetine. De eerste 1 1/2 week voelde ik me best wel goed, maar daarna zijn de klachten verergerd. Ik lig nu om de dag een dag op bed omdat ik niets anders kan dan dat. Moet met mijn ogen dicht liggen, licht en geluiden komen harder binnen dan ooit.
    Ik weet dat ik geduld moet hebben, maar had er geen rekening mee gehouden dat mijn klachten zouden verergeren.
    Groetjes,
    Herma

      1. Beste Herma,

        Belangrijk alvast (na overleg met Carla): afhankelijk van de dosis, moet je weer wat zakken.
        We weten nu niet of je en wanneer je tussentijds gestegen bent….voorzichtig even een stapje terug (stem dat af met je huisarts) en kijk dat even een paar dagen aan. Uiteraard als er dingen zijn die je niet vertrouwt, contact opnemen met de huisarts. Stuur even een mail zodat we contact kunnen hebben en de benodigde informatie van jou krijgen, zodat we dan verder kunnen kijken, en Carla aan jou en je huisarts een gericht advies kan meegeven. Zie ook het document: https://www.sepsis-en-daarna.nl/wp-content/uploads/2022/02/3002b7e7b91bca7d3308f2fbde5cb476.pdf

  7. Weet u wat de maximale dosering is bij paroxetine?
    Ik heb long covid ,ik gebruikte al 35 mg en nu opgehoogd naar 40mg.
    Het werkt helaas niet genoeg,zou ik naar 45 mg kunnen?

    Vr Gr Thea Steenbeek

  8. Beste mensen,

    Uitzending gekeken en document met SSRI informatie gelezen. Nog wel een vraag: in het filmpje geeft Carla aan primair te kiezen voor Fluvoxamine. In het document schrijft ze als eerste keuze Venlafaxine. Is dit voortschrijdend inzicht, of zit er niet zoveel verschil in werking tussen die twee? Bij voorbaat hartelijk dank voor de reactie! gr. Dick

    1. Carla geeft in het interview aan dat Fluvoxamine een heel goede optie is om mee te starten omdat hier veel recent onderzoek naar verricht is. Venlafaxine heeft ze bovenaan beschreven in het document omdat ze de middelen daarin beschrijft in de volgorde van (globaal) haar eigen ervaring met dit middel. Voor alle SSRI’s gelden de algemene aanbevelingen van langzaam op – en afbouwen en dat het soms een zoektocht kan zijn. De reacties op middelen blijft uniek van aard en kan individueel verschillen. De huisarts of behandelend arts blijft hierin de eindverantwoordelijke, ook in de afstemming op andere medicatie. Zie verder ook de info op de website over de bijwerkingen en de vragen en antwoorden. Globaal hebben de genoemde SSRI’s eenzelfde werking op de serotonine maar Venlafaxine heeft daarnaast ook invloed op de dopamine-huishouding.

  9. Hallo,

    Heel interessant allemaal. Nu bijna 1,5 jaar post covid en met name de prikkelgevoeligheid (waardoor hoofdpijn) is mijn hoofdklacht. Wat ik me afvraag is dat door deze medicatie je niet een “verdovend” effect krijgt en dus eigenlijk niet de echte oorzaak aanpakt?

    Anja

    1. In het interview legt Carla Rus uit hoe diverse mechanismen verstoord kunnen zijn bij Long Covid; deze verstoorde mechanismen liggen dus aan de basis van diverse Long Covid-klachten. Door een SSRI wordt het brein als het ware getraind om de balans weer beter te kunnen bewaren. Maar dat kost veel tijd omdat de mechanismen al vaak lang ontregeld zijn en het functioneren van het brein daarin meegaat. De ‘terugkoppeling’ is als het ware niet goed waardoor het lichaam niet op de juiste momenten op de juiste manier reageert. Een SSRI verdooft niet maar helpt dit ‘resetten’ als het ware.

  10. Hallo,

    Bedankt voor alle informatie en opheldering.
    Ik ben al sinds maart 20 ziek (long covid) en heb met name last van vermoeidheid en prikkel gevoeligheid. Nu slik ik ook amitriptyline vd fybromyalgie. Ik lees dat dit niet aan te raden is om samen te gebruiken.
    Stelt u voor om dit af te bouwen en de ssri te starten? Heeft deze antidepressiva toevallig ook een positief effect op de aanhechting van de spieren?
    Larissa

  11. Hallo Carla,
    Graag je advies. Ik heb nu 2,5 jaar Longcovid. Een jaar geleden kreeg ik angst en paniekklachten en heeft de huisarts me escitalopram 10 mg voorgeschreven. Vanwege de slapeloosheid heeft een psychiater met daarbij mirtazapine 7,5 mg voorgeschreven voor de nacht. Inmiddels heb ik afgebouwd naar 5mg escitalopram en daarbij nog 7,5 mg mirtazapine. Dit omdat ik het gevoel had dat escitalopram niet zo veel deed en mirtazapine me heel goed hielp om te kunnen slapen. Mijn overprikkeling en inspanningsintolerantie blijven echter aanwezig.
    Nu mijn twee vragen:
    1. ik las ergens dat de Carla zegt dat combinatie mirtazapine en een SSRI niet zo goed is. Zou u dat meer kunnen uitleggen?
    2. Wat kan ik het beste doen? Escitalopram weer ophogen en mirtazapine afbouwen, in de hoop meer effect te hebben van de escitalopram?
    Mijn huisarts weet hierop niet het antwoord.

  12. Beste Carla,

    Na het lezen van uw artikel, ben ik erachter gekomen dat ik long covid heb.
    Na een half jaar heel wat onderzoeken bij de internist te hebben gehad, werd er niks concreets gevonden.
    Mijn klachten vanaf maart 2020:
    Hoge hartslag, verhoogde temp en na inspanning koorts, hele dag door hartkloppingen, vervelend gevoel op de borst, brainfog, gekke dingen zeggen, niet op woorden komen, heftig zweten, na een korte inspanning kreeg ik ineens een hypo, doodmoe enz, een hele waslijst aan klachten.
    Dus werd erg beperkt, niet meer kunnen sporten, terwijl ik normaal 10km hard liep, de tuin en huishouden ging moeizaam, wandelen nog maar een kwartier en dat met mijn 39jaar oud.

    In overleg met mijn huisarts ben ik begonnen met de venlafaxine 75mg( nadat ik uw site
    had laten zien met de medicatielijst die u adviseert), ik merkte meteen al zoveel verschil, had ineens zoveel meer energie, kon helder nadenken en de rest van de klachten werden al meteen gedempt. Bij de venlafaxine 150mg voel ik me super, dus blijf deze dosering aanhouden.

    Mijn internist en huisarts vonden het erg interessant. Ik werk ook bij een huisartsenpraktijk en zij houden me goed in de gaten en vinden het mooi om te zien hoe goed het nu ineens met me gaat!

    Ik ben zo blij en dankbaar dat u hier onderzoek naar doet, er is nog zo weinig over bekend.
    Ik hoop dankzij uw onderzoek dat er veel mensen mee geholpen worden en dat artsen hier ook achter gaan staan en het gaan voorschrijven!

    Met vriendelijk groet,
    Kim Verkennis

    1. Dank voor het delen van uw positieve ervaring! Goed om te horen dat de huisartsenpraktijk waar u werkt er ook zo positief tegenover staat. Laten we hopen dat het nieuws zich steeds verder verspreidt. Wellicht wilt u uw ervaring ook delen met organisaties als Long Covid Nederland, stichtinglongcovid.nl en C-support. Dank voor uw bijdrage, heel goed om te lezen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *