Artikelen en wetenschappelijk onderzoek

 

 

Artikelen

 

Prof. Heneka hield op 1 nov. 2018 een indrukwekkende lezing over ‘Sepsis en het brein’.

Prof. Heneka is werkzaam aan de Universiteit van Bonn. Hij hield deze lezing tijdens het Europees Delirium Congres in Utrecht (1 en 2 nov. 2018).

U kunt hier een Nederlands verslag lezen van deze lezing.

 

Het Internationale Sepsis Symposium Nederland (20-9-2018) bood veel nieuwe informatie en aanknopingspunten

Hier deel 1 van een verslag van deze dag, waaraan deskundigen op het gebied van sepsis uit binnen-en buitenland deelnamen. Het verslag bevat o.a. informatie met cijfers over (lange termijn)gevolgen en aandachtspunten die voor het herstel van sepsispatiënten van groot belang kunnen zijn. Toekomstig onderzoek zal daar in de komende tijd meer inzicht in moeten geven. 

 

2018 Artikel over de zorg voor sepsis-overlevers, gepubliceerd op de website van het Amerikaanse ACP Hospitalist: ‘Caring for sepsis survivors’. Een Nederlandse samenvatting hieronder. Lees het artikel hier.

Het artikel bevat een interview met Hallie Prescott, intensive care-arts en onderzoeker aan de universiteit van Michigan. In het artikel wordt ingegaan op de lange termijngevolgen van sepsis. Ongeveer de helft van de overlevers herstelt (bijna geheel), maar één derde van de overlevers overlijdt binnen 12 maanden na de sepsis, en één zesde deel ontwikkelt ernstige chronische beperkingen (fysiek of cognitief m.b.t. concentratie, geheugenfunctie, etc.). Gerekend over 2 jaar na de sepsis, overlijdt één vijfde van de sepsis-overlevers, zo kwam uit onderzoek naar voren, waarbij het overlijden een direct gevolg bleek van de sepsis. Dr. Prescott stelt in het artikel dat we meer invloed kunnen hebben op deze lange termijngevolgen dan we tot op heden dachten, ook al zullen we nooit alle schadelijke gevolgen kunnen voorkomen. Het vroegtijdig herkennen en behandelen van sepsis, alsmede het behandelen van delier, vroegtijdige aandacht voor voldoende beweging/mobilisatie, begeleiding bij en na ontslag én het screenen van de patiënt op eventuele nieuw ontstane beperkingen is uiterst belangrijk, stelt ze. Beweging is ontzettend belangrijk; bij een onderzoek onder 30.000 sepsis-overlevers die binnen 90 dagen na hun ontslag naar revalidatie-voorzieningen werden verwezen, bleek het risico op overlijden te zijn gedaald. Dr. Iwashyna, ook onderzoeker aan de Universiteit van Michigan en intensivist, steekt veel tijd in begeleiding bij ontslag en stelt dat het belangrijk is om de patiënt goed voor te bereiden op wat hij mogelijk kan verwachten. Ook het wijzen op de mogelijkheden van lotgenotencontact is daarbij belangrijk, juist waar het nu nog vaak ontbreekt aan gecoördineerde sepsis-nazorg. Welke factoren nu precies bepalen of patiënten lange termijnklachten gaan ontwikkelen is nog niet duidelijk. De ernst van het orgaanfalen bij sepsis blijkt deze klachten niet één op één te kunnen verklaren. Meer onderzoek is dus nodig. Maar het voorkomen van het overgaan van een infectie in een sepsis, lijkt voorlopig dé belangrijke sleutel om lange termijnklachten te voorkomen omdat sepsis sowieso een risico op deze klachten met zich meebrengt voor iedere patiënt.  Zie hier voor mogelijkheden van lotgenotencontact.

 

2018 Artikel gepubliceerd in ICU Health Care and Management (oorspronkelijk in het blad American Journal of Respiratory Critical Care Medicine, dec. 2017), getiteld: ‘Brain impairment in sepsis patients: is gut bacteria to blame?’ Spelen darmbacteriën een rol bij de verstoring van hersenfuncties tijdens en na sepsis?

Het artikel gaat in op een onderzoek dat werd uitgevoerd bij levende muizen én op hersenweefsel van (aan sepsis) overleden patiënten. Omdat de darmbacteriën aanwezig waren in de hersenen van zowel de muizen als de mensen die stierven aan sepsis – en die bacteriën worden geassocieerd met de ‘signaalstoffen’ voor ontsteking van de hersenen – wijzen de bevindingen erop dat darmbacteriën na sepsis een rol lijken te spelen bij het verstoren van de hersenfunctie (en het veroorzaken van neurcognitieve klachten). Dit zou tevens een aanknopingspunt voor de toekomst kunnen bieden in het helpen voorkomen van deze verstoringen. Zie deze link.

 

17-9-2018 Artikel gepubliceerd in ‘BMJ Journals’ (een website voor gratis toegankelijke wetenschappelijke artikelen) met als thema: hoe staat het met de herkenning van sepsis in de huisartsenpraktijk in Nederland? 

In het artikel van Loots, F. et al wordt aan de hand van retrospectief onderzoek (d.w.z. het bekijken van bestaande gegevens in ziektegevallen-dossiers) geconcludeerd dat bij 43% van de patiënten die i.v.m. een sepsis op de  IC werden opgenomen én vooraf met de huisartsenpost contact hadden gehad, de huisarts geen infectie vermoedde. In deze groep was de mortaliteit (het percentage patiënten dat overleed) 3 x zo hoog als in de patiëntengroep waarbij de huisarts wel een infectie vermoedde. Er is een groep patiënten waarbij de infectie-signalen dus vaak gemist worden. Waarschijnlijk is dit ook een ‘ziekere groep’ patiënten, ook dát geeft een hoger overlijdenspercentage, maar betere herkenning (bijv. ook als koorts afwezig is) is duidelijk van belang. Bloedtests die door de huisarts uitgevoerd kunnen worden zouden hier in belangrijk mate aan bij kunnen dragen aldus het artikel.

 

Hebt u vragen, wilt u iets delen, of stelt u prijs op een lezing, neem dan contact op via het contactformulier

Wanneer u meer wilt weten over de mogelijkheden van ondersteuning, lees hier verder.

Voor alle mogelijkheden, incl. een gratis informatie-folder over sepsis, zie hier. Voor meer gedetailleerde informatie over de gevolgen van sepsis, zie ook de pagina’s  Video en meer en Nieuws en tips, of het boek Sepsis en daarna (waarin uitgebreid op de gevolgen wordt ingegaan en ook handvatten worden aangereikt voor het herstel).

 

21-5-2018 Artikel in het Ned. Tijdschrift voor Geneeskunde, geheel gewijd aan het belang van de vroege herkenning van sepsis. Zie hier het artikel.

Zie ook de nieuwsbrief waarin uitleg wordt gegeven over een onderzoek dat in de zomer van 2018 van start gaat in Nederland. Promovendus arts-onderzoeker Feike Loots is hierin de trekkende kracht. Hij stelt zich in de genoemde nieuwsbrief voor.

 

Onderzoek naar delier

Acute verwardheid (delier) komt bij (en na) een sepsis veelvuldig voor, zeker ook bij ouderen. Er wordt steeds meer onderzoek naar delier gedaan. Een artikel dat in begrijpelijk Nederlands uitlegt wat er allemaal (mee)speelt bij het ontstaan van een delier, is hier te lezen (een aanrader!). Prof. Pim van Gool doet belangrijk onderzoek naar de relatie tussen sepsis en delier en hoe medicijnen eventueel een beschermende werking kunnen hebben. Zie hier de omschrijving van zijn onderzoek dat in 2014 van start ging.

 

Training ambulancepersoneel verbetert de vroege herkenning en zorg rond sepsis

In maart 2018 werden de resultaten van een grootschalig onderzoek gepubliceerd naar de effecten van antibiotica-toediening reeds in de ambulance. Het bleek dat niet de overleving verbeterde maar dat wel de de vroege herkenning en zorg in de hele zorgketen erdoor bevorderd werden. Ook het aantal heropnames daalde erdoor.

Lees hier het artikel (via de site van de Nederlandse Internisten Vereniging).

 

Aantal heropnames bij sepsis-patiënten bleek in Amerikaans onderzoek gestegen

Uit een onderzoek dat recent werd gepubliceerd, uitgevoerd onder sepsispatiënten in het Pennsylvania Universitair ziekenhuis tussen 2010 en 2015 bleek dat, hoewel steeds meer patiënten sepsis overleven, het risico op heropname wel steeg van 2,7 % naar 7,8 %.

Dr. Mark Mikkelsen, betrokken bij het onderzoek concludeert ondermeer (vrij vertaald in het Nederlands): 

‘Strategieën om heropnames te verminderen zijn noodzakelijk, evenals een herevaluatie wanneer patiënten zijn ontslagen. We moeten luisteren naar de stem van sepsis overlevenden die aandacht vragen voor meer begrip voor hun situatie tijdens de opname en daarna. We moeten overlevers en hun naasten beter voorlichten over wat sepsis inhoudt en ook over wat zij kunnen verwachten. Andere strategieën om heropnames te verminderen zouden zich moeten richten op het ontwikkelen van de beste behandeling bij de oorspronkelijke opname, vroege en voortgezette revalidatie, en een meer effectieve coördinatie (o.a. met professionals in de eerste lijnszorg) bij het ontslag. 

Ook wil ik bevorderen dat we nadenken over een soort (op)volg-systeem (m.a.w.: dat de ontslagen sepsis-patiënt niet uit het oog wordt verloren). Hoopgevende woorden! (Bron: Mepage Today, 28 febr. 2018). Het onderzoek is ook gepubliceerd in het gerenommeerde vakblad Critical Care Medicine. Lees het artikel hier

 

Interview van Sepsis en daarna met dr. Hjalmar Bouma, sepsis-onderzoeker en specialist in opleiding tot internist acute geneeskunde. Lees hier het interview.

 

Hjalmar Bouma, doet onderzoek naar sepsis
Hjalmar Bouma, sepsis-onderzoeker

Hjalmar is werkzaam in het Universitair Medisch Centrum Groningen en is intensief betrokken bij het onderzoek naar sepsis. In dit interview schetst hij welke nieuwe aanknopingspunten er zijn in het onderzoek naar betere behandeling van sepsis. 

Daarbij is samenwerking met veel verschillende disciplines en ook samenwerking op Europees en Internationaal niveau essentiëel.

Samen met Sepsis en daarna wil Hjalmar informatie over sepsis-onderzoek graag toegankelijk(er) maken voor ex-sepsis-patiënten, naasten en andere belangstellenden. We kunnen allemaal leren van elkaar! 

 

Hebt u vragen, wilt u iets delen, of stelt u prijs op een lezing, neem dan contact op via het contactformulier

Wanneer u meer wilt weten over de mogelijkheden van ondersteuning, lees hier verder.

Voor alle mogelijkheden, incl. een gratis informatie-folder over sepsis, zie hier. Voor meer gedetailleerde informatie over de gevolgen van sepsis, zie ook de pagina’s  Video en meer en Nieuws en tips, of het boek Sepsis en daarna (waarin uitgebreid op de gevolgen wordt ingegaan en ook handvatten worden aangereikt voor het herstel).

 

Artikel in vakblad JAMA geheel gewijd aan restklachten na sepsis (en noodzakelijke follow-up)

(2-2-2018, Prescott, H.C. en Angus, D.C., JAMA. 2018;319(1):62-75. doi:10.1001/jama.2017.17687).

2 Januari 2018 kwam een artikel online uit het ‘Journal of the American Medical Association’ (JAMA) waarin een overzicht wordt geschetst van veel voorkomende problemen na sepsis én waarin aanbevelingen worden gedaan voor ‘(medische) zorg ná sepsis’. Citaat: ‘Current sepsis guidelines do not provide guidance on posthospital care or recovery’, vertaling: de huidige sepsis-richtlijnen zeggen niets over de nazorg en het herstel na sepsis. De auteurs noemen 3 hoofdpunten: 1)aandacht voor nieuw ontstane klachten op het fysieke, mentale en cognitieve gebied, 2)het opnieuw bekijken en eventueel aanpassen van lange termijn-medicatie en 3)het in kaart brengen van behandelbare aandoeningen die vaak tot heropname leiden (zoals infecties, hartproblemen, nierproblemen). Een belangrijk signaal is met dit artikel afgegeven! De titel luidt: ‘Enhancing Recovery From Sepsis’ (vertaling: het bevorderen van herstel na sepsis). Lees hier het artikel.

 

Het reumafonds financiert onderzoek naar vermoeidheid

Waarom is dit wellicht interessant? Omdat die vermoeidheid volgens onderzoeker Dr. Mechiel Korte veroorzaakt wordt door ontstekingseiwitten die in delen van de hersenen de aanwezigheid van twee stofjes (dopamine en glutamaat) veranderen. Studies bij mensen met hepatitis C lijken iets vergelijkbaars te bevestigen. ‘Verrassend genoeg heeft tot nu toe niemand dit mechanisme van vermoeidheid bij reuma bestudeerd. Dat gaan wij nu wel doen’, aldus Korte op de website van het Reumafonds. Een interessant onderzoek, ook met het oog op de vermoeidheidsklachten na sepsis, omdat ook bij sepsis sprake is van de aanwezigheid van ontstekingseiwitten. Veel raakvlakken dus!

Lees meer over dit onderzoek.

 

Artikel ‘The hidden faces of sepsis’ online

(18-09-2017, ICU Management & Practice, Volume 17 – Issue 3, 2017)

 

Artikel 'The hidden faces of sepsis'
Artikel 'The hidden faces of sepsis'

 

‘The hidden faces of sepsis, what do they tell us? Focal points for improving patient outcome’.  Artikel over de ‘verborgen gezichten’ van sepsis. De auteur bepleit meer onderzoek naar en ontwikkeling van expertise rond de lange termijngevolgen van sepsis. Want niet alleen is sepsis ‘a critical illness in disguise’, ook de gevolgen van sepsis zijn vaak verborgen. Meer bewustwording rond de lange termijngevolgen is nodig en nazorg verdient daarom ook veel meer aandacht. Beheerder van deze site werd gevraagd om een artikel te schrijven voor het blad ‘ICU management and practice’ dat dit keer geheel gewijd was aan recovery (herstel). Zie hier.

 

 

Zie deze mijlpaal: het artikel ‘Sepsis: nieuwe inzichten, nieuwe definitie’

Een belangrijk artikel dat 8 september online kwam op de site van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, lees hier de samenvatting. Auteurs: de artsen Wiersinga, van Zanten, Kaasjager en van der Poll. 

 

Belangwekkend artikel, door het blad Huisarts & Wetenschap voor publicatie beschikbaar gesteld aan Sepsis en daarna: zie bij ‘Sepsis herkennen bij een volwassene’ (bron: H&W, aug. 2017)

Auteurs: Feike Loots, Anne Prins, Dave Tjan, Kristine Koekkoek, Rogier Hopstaken, Paul Giesen.

Een duidelijk Nederlands artikel, waaruit blijkt dat sepsis een even gevaarlijk als snel gemist ziektebeeld is, ook in de huisartspraktijk. Actief zoeken naar signalen als bewustzijns-verandering, lage bloeddruk, snelle ademhaling, verslechterde doorbloeding en uitblijvende urineproductie is belangrijk. Loots en team gaan ook onderzoek doen naar een sneltest die mogelijk bruikbaar is voor de huisarts.

 

28 juni 2017: publicatie in het internationale vakblad NEJM:
‘Recognizing Sepsis as a Global Health Priority‘.

Auteurs: 

Konrad Reinhart, M.D., Ron Daniels, M.D., Niranjan Kissoon, M.D., Flavia R. Machado, M.D., Ph.D., Raymond D. Schachter, L.L.B., and Simon Finfer, M.D.

N Engl J Med 2017; 377:414-417August 3, 2017DOI: 10.1056/NEJMp1707170

 

Het brein ligt bij kritieke ziekte zwaar onder vuur. Bij 70% van de patiënten met sepsis is er sprake van acute verstoringen in de functies van het brein. Die kunnen op langere termijn doorwerken.

De intensive care artsen/neurologen dr. Martin Smith (Londen) en prof. dr. Geert Meyfroidt (Leuven) pleiten voor een meer brein-georiënteerde IC-behandeling die de breinwerking zoveel mogelijk optimaliseert en beschermt.

Het artikel werd gepubliceerd in april 2017, , Volume 43, Issue 6, pp 870–873

Zie deze link naar het artikel.

Artikel in Intensive Care Medicine: The brain is always in the line of fire
artikel in Intensive Care Medicine juni 2017

 

‘Sepsis: stilte tijdens de storm’ (gepubliceerd) 28 mei 2016 

Een heel duidelijk artikel waarin prof. dr. Tom van der Poll en prof. dr. Joost Wiersinga uitleg geven over het (ingewikkelde) proces wat zich bij een sepsis in het lichaam afspeelt.. Lees hier het artikel.

 

Hebt u vragen of wilt u iets delen, neem dan contact op via het contactformulier

Wanneer u meer wilt weten over de mogelijkheden van ondersteuning, lees hier verder.

Voor alle mogelijkheden, incl. een gratis informatie-folder over sepsis, zie hier.

 

 

Wetenschappelijk onderzoek

 

Onderzoek in Radboud naar neuro cognitieve gevolgen na sepsis

Info volgt

 

Website over sepsisonderzoek UMCG

Op deze website is informatie te vinden over sepsisonderzoek dat o.a. vanuit het UMCG verricht wordt

Zie bij deze link.

 

De European Sepsis Academy

Deze organisatie, in 2016 in het leven geroepen, leidt jonge, veelbelovende artsen op om de academische graad van ‘doctor’ te behalen door het doen van promotie-onderzoek. Belangrijke onderwerpen zijn:

1) de werking ontrafelen van de onderdrukking/verlamming van het immuunsysteem die bij sepsis optreedt

(goede uitleg hierover is te vinden in bovenstaand artikel ‘Sepsis: stilte tijdens de storm’)

2) het doen van onderzoek naar zgn. ‘biomarkers’ (dit zijn bepaalde ‘signaal-stoffen’ in het bloed) die in een vroeg stadium meer kunnen vertellen over de (‘verlamde’) toestand van het imuunsysteem bij een sepsis 

3) het voorbereiden en optimaliseren van veelbelovende technieken voor diagnose en het testen van vernieuwende onderzoeksmethoden.

De organisatie ESA-ITN, waarin 10 landen samenwerken, combineert vernieuwend onderzoek met het opleiden en trainen van onderzoekers van de toekomst. Zie de website

 

Onderzoek naar de vroegherkenning van sepsis in de huisartsenpraktijk

Zie de nieuwsbrief betreffende het onderzoeksproject ‘TeSD-IT studie (spreek uit: test it). Promovendus Feike Loots stelt zich nader voor en geeft uitleg over de motivatie voor dit onderzoek. Het onderzoek is succesvol ingediend bij ZonMw.

 

 

 

Wereld Sepsis Dag