Uitleg over sepsis

 

Een ontspoorde infectie

Stop sepsis, save lives

 

Een uit de hand gelopen longontsteking, een infectiecomplicatie na een operatie, een wondje aan je voet, vele oorzaken kunnen leiden tot het ziektebeeld sepsis maar alle hebben ze gemeen dat een infectie met een bacterie, virus of andere ziektekiem ontspoort. In de volksmond wordt dit wel bloedvergiftiging genoemd. Bloedvergiftiging kennen we bijvoorbeeld als ‘de opstijgende rode streep op arm of been’; de infectie verspreidt zich daarbij via de lymfebaan (=lymfangitis). En van bloedvergiftiging spreek je ook als er bacteriën aantoonbaar zijn in de bloedbaan. Maar dat is lang niet altijd het geval. De term sepsis is daarom correcter. 

 

 

Wat betekent sepsis?
‘Sepsis is een levensbedreigende verstoring van de reactie op een infectie, die gepaard gaat met orgaanfalen’

 

De term ‘sepsis’ wil dus zeggen dat de ontstekingsreactie van het lichaam uit de hand loopt. Het lichaam verliest de grip op zijn eigen reactie op een infectie. Ook wanneer bacteriën niet aantoonbaar zijn in de bloedbaan kan evengoed de reactie van het lichaam op de infectie ontspoord zijn. De term sepsis staat dus voor een reactie, waar bloedvergiftiging een voorbeeld van is. Waarom deze ontsporing bij de één wel optreedt en bij de ander niet, is nog lang niet duidelijk. Zie daarvoor bij ‘Veel gestelde vragen’.

 

 

Totale ontsteking

Het lichaam komt als het ware in een ´totale ontstekingsstand` te staan. Ontstekingsstoffen die in het bloed circuleren zorgen voor het verder opstoken van deze ontstekingsreactie. Vreemd genoeg maakt het lichaam zichzelf op deze manier steeds zieker. Factoren die eraan bijdragen dat het zover komt kunnen zijn: verminderde weerstand door onderliggende ziekten of behandelingen (denk bijv. ook aan chemokuren), verhoogde blootstelling aan infectiegevaren (denk aan infusen, ingrepen), etc. Ziekenhuispatiënten zijn er dan ook vatbaarder voor. Toch kun je niet bij voorbaat zeggen bij wie het wel en bij wie het niet zal gaan optreden. En omdat sepsis zich heel snel kan ontwikkelen is het daarom altijd toch overrompelend en is vroege herkenning de beste kans voor de patiënt.

 

Erg, erger, ergst

Sepsis kan zich gaandeweg verergeren. Is daar niks tegen te doen? Op zich kan de oorzaak aangepakt worden d.w.z. in het geval van bacteriën kunnen die bestreden worden met antibiotica. Hoe eerder je die krijgt, hoe beter de vooruitzichten, maar ook dan geldt: sepsis is verraderlijk en het hangt er ook van af hoe je lichaam reageert, wat de slagkracht is van de bacterie (of andere ziekteverwekker) en of er nog andere lichamelijke problemen meespelen. Sepsis is vaak moeilijk te onderscheiden van een zware griep, waardoor de juiste diagnose vertraging oploopt. Echter de combinatie van bepaalde signalen kan wel een belangrijke aanwijzing zijn (zie onder). Naast de symptomen van ernstige infectie, zoals hoge koorts met koude rillingen (overigens bij ouderen soms ontbrekend) ontwikkelen zich stoornissen in één of meerdere organen. Krijg je daarnaast problemen met de bloedtoevoer dan is de situatie nóg ernstiger. De bloeddruk is dan veel te laag en de doorbloeding van het hele lichaam komt ernstig in gevaar. Wanneer de bloeddruk ondanks toediening van veel extra vocht niet herstelt en er bloeddruk-verhogende medicatie nodig is dan spreek je van een septische shock. Dan kunnen de vitale systemen van je lichaam (de ademhaling, je bloedsomloop) het niet meer goed aan. Organen gaan falen en hun functie moet ondersteund of overgenomen worden. Falen twee of meer orga(a)nen(systemen) dan wordt dit multi-orgaanfalen genoemd. Problemen met de bloedstolling, vochtophoping in de longen en in het hele lijf, zuurstoftekort en verwardheid (delier) kunnen hierbij o.a. optreden. Sepsis en septische shock zijn levensbedreigend. Bij septische shock is in de meeste gevallen een Intensive Care opname aan de orde.